Πασχαλινά έθιμα στην Ελλάδα.

Αυτές τις γιορτινές μέρες τηρούμε τα πασχαλινά έθιμα γιατί μας θυμίζουν τα παιδικά μας χρόνια! Όταν η μαμά έφτιαχνε πεντανόστιμα τσουρέκια, κουλουράκια και όταν την βοηθούσαμε να βάψει κατακόκκινα αυγά. Τα έθιμα, βέβαια, με τα χρόνια αλλάζουν. Τα τσουρέκια γίνονται γεμιστά, τα αυγά βάφονται σε όποιο άλλο χρώμα.Σε κάθε περίπτωση, πάντως, τα έθιμα αυτά έχουν αξία αν τηρούνται από εμάς τους ίδιους μαζί με τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Όλοι μας τρώμε το παραδοσιακό γλυκό του Πάσχα, το τσουρέκι!IMG_5508*δες τη συνταγή εδώ.

Το όνομα “τσουρέκι” μάλλον υιοθετήθηκε από τους Έλληνες κατά την περίοδο της τουρκικής κατοχής, που προέρχεται από την Τουρκική λέξη “corek” που αναφέρεται σε οποιοδήποτε ψωμί είναι φτιαγμένο με ζύμη που περιέχει μαγιά και έκτοτε ξεκίνησαν να φτιάχνουν τη δική τους εκδοχή ενός γλυκού ψωμιού φτιαγμένο με γάλα, βούτυρο και αβγά. Βέβαια, σήμερα στην Ελλάδα το τσουρέκι καταναλώνεται όλο το χρόνο, όμως έχει μια μοναδική σημασία κατά την Πασχαλινή περίοδο. Είναι έθιμο να προσφέρουμε τσουρέκι στον νουνό ή στην νουνά.IMG_5500
*δες τη συνταγή εδώ.

Εκτός από το τσουρέκι, υπάρχουν και άλλες ποικιλίες Πασχαλινού ψωμιού γνωστές ως “λαμπροκούλουρα” ή “λαμπρόψωμο” ή με άλλες ονομασίες ανάλογα με την τοπική παράδοση. Το ψωμί αυτό είναι συμβολικό γιατί αντιπροσωπεύει την ανάσταση του Χριστού, καθώς το αλεύρι ζωντανεύει και μεταμορφώνεται σε ψωμί. Το ψωμί συμβόλιζε τη “ζωή” και στην ειδωλολατρική παράδοση και μπορούμε να βρούμε απομεινάρια της ακόμη και σήμερα, σε παραδόσεις όπως της προσφοράς Πασχαλινού ψωμιού και κόκκινων αβγών στους τάφους αγαπημένων προσώπων κατά το Πάσχα. Τα κύρια συστατικά για τη δημιουργία Πασχαλινού ψωμιού είναι αυγά, βούτυρο και γάλα. Είναι προϊόντα που εισέρχονται ξανά στα παραδοσιακά πιάτα, ύστερα από τη μακρά περίοδο της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής, κατά τη διάρκεια της οποίας απαγορεύονται μεταξύ άλλων και αυτά τα τρόφιμα.Οι προετοιμασίες για τη δημιουργία των Πασχαλινών ψωμιών ξεκινάνε τη Μεγάλη Εβδομάδα, ιδιαίτερα τη Μεγάλη Πέμπτη και είναι η μέρα που βάφονται τα αυγά κόκκινα.Οι τοπικές διαφορές υπαγορεύουν τα υπόλοιπα συστατικά, που προστίθενται στο Πασχαλινό ψωμί. Τα πιο συνηθισμένα μπαχαρικά και από τα πιο γευστικά που προστίθενται είναι η μαστίχα, το μέχλεπι, φλούδες πορτοκαλιού ή βανίλια. Σε ορισμένες μάλιστα περιοχές της Ελλάδας, προτιμούν να κάνουν αλμυρά Πασχαλινά ψωμιά χωρίς ζάχαρη. Τα πιο παραδοσιακά ψωμιά, όμως, είναι γλυκά και συμβολίζουν τη γλύκα της ζωής.IMG_5518Το τσουρέκι έχει την δική του ιστορία. Δεν έχει γίνει γνωστό από πού ακριβώς ξεκίνησε αυτή, πιθανότητα από την Κωνσταντινούπολη, αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως η λαμπροκουλούρα (όπως λέγεται σε κάποια μέρη της Ελλάδας) ζυμώνεται για «το καλό». Γι’αυτό, άλλωστε, τα παλαιότερα χρόνια τουλάχιστον, οι αγρότες παράχωναν κομμάτια τσουρεκιού και τσόφλια αυγών στα χωράφια τους για να γίνουν πιο καρπερά.

Γιάτι βάφουμε κόκκινα αυγά το ΠάσχαIMG_5492Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα του Πάσχα είναι το βάψιμο των αυγών τη Μεγάλη Πέμπτη, προχριστιανικό σύμβολο της ζωής, ενισχυμένο με τον συμβολισμό του κόκκινου χρώματος από το αίμα της θυσίας του Χριστού και αποτελεί για το Πάσχα απαραίτητο σύμβολο. Το αυγό συμβολίζει τον τάφο του Χριστού που ήταν ερμητικά κλειστός – όπως το περίβλημα του αυγού , αλλά έκρυβε μέσα του τη «Ζωή», αφού από αυτόν βγήκε ο Χριστός και αναστήθηκε!Μπορεί τα τελευταία χρόνια το αυγά να βάφονται σε διάφορα χρώματα, όμως η παράδοση τα θέλει κόκκινα. Είναι γεγονός πως τα χρωματιστά αυγά τα συναντάμε στην αρχαιότητα, στη Ρώμη, στην Ελλάδα, στην Κίνα, στην Αίγυπτο, ως δώρα στις ανοιξιάτικες γιορτές μαζί με κουνέλια τα οποία είναι το σύμβολο της γονιμότητας.Πώς ακριβώς όμως, καταλήγουμε στην επιλογή του κόκκινου χρώματος, δεν είναι ξεκάθαρο. Οι εξηγήσεις που υπάρχουν, είναι πολλές. Μία από τις πιο αποδεκτές είναι πως το κόκκινο συμβολίζει το αίμα και τη θυσία του Ιησού. Οι άλλες ερμηνείες, έχουν πρωταγωνίστριές τους, τρεις γυναίκες : Την Παναγία, τη Μαγδαληνή και μία δύσπιστη ανώνυμη γυναίκα.

  • Η Παναγία πίσω από το έθιμο των “κόκκινων αυγών”

Μία εξήγηση που δίνεται συχνά, λέει ότι η Παναγία πήρε ένα καλάθι αυγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς Του Υιού της, ικετεύοντάς τους να του φέρονται καλά! Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά, αυτά βάφτηκαν κόκκινα!

  • Τα κόκκινα αυγά και η Μαγδαληνή

Μία άλλη ιστορία συνδέει το κόκκινο χρώμα με τη Μαρία Μαγδαληνή. Όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, τη θεώρησε τόσο απίθανη «όσο και το να βαφτούν τα αυγά κόκκινα». Η Μαρία Μαγδαληνή τότε, χρωμάτισε μερικά αυγά κόκκινα και του τα πήγε για να του επιβεβαιώσει το γεγονός.

  • Η δύσπιστη γυναίκα

Μία παραλλαγή της παραπάνω ιστορίας, θέλει μία γυναίκα να μην πιστεύει την είδηση της Ανάστασης Του Ιησού και να λέει: «Όταν τα αυγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα, τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός». Και τότε αυτά έγιναν κόκκινα»!

Κόκκινο είναι και το χρώμα της χαράς. Χαράς για την Ανάσταση του Χριστού.
Είναι παράλληλα όμως και χρώμα αποτρεπτικό. Κόκκινες βελέντζες και κόκκινα μαντίλια κρεμούσαν τη Μεγάλη Πέμπτη στην Καστοριά οι γυναίκες για το καλό.
Κόκκινο πανί έβαφαν μαζί με τα αυγά τους στη Μεσημβρία και το κρεμούσαν στο παράθυρο για σαράντα μέρες, για να μην τους πιάνει το μάτι.

Το βάψιμο των αυγών γινόταν τη Μεγάλη Πέμπτη. Παλιότερα το συνήθιζαν κι αποβραδίς, πάντοτε τα μεσάνυχτα, με το ξεκίνημα της νέας μέρας.Καινούρια πρέπει να ήταν η κατσαρόλα που θα έβαφαν τα αυγά και ο αριθμός τους ορισμένος και τη μπογιά τη φύλαγαν σαράντα μέρες και δεν την έχυναν, ακόμα και τότε, έξω από το σπίτι.Τα κόκκινα σαν αίμα αυγά, για να τιμήσουν το αίμα του Ιησού Χριστού, ανταλλάσσονται στην Ελλάδα. Μόνο όσοι πενθούν από πρόσφατο θάνατο οικείου προσώπου δεν βάφουν αβγά για το Πάσχα. Αλλά και σε αυτούς θα φέρουν οι συγγενείς και οι φίλοι βαμμένα αβγά και από αυτά θα αφήσουν και στον τάφο του αγαπημένου τους νεκρού.

IMG_5496Το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών.

Το έθιμο του τσουγκρίσματος των αυγών ξεκίνησε μάλλον στην Βόρεια Αγγλία ως παιχνίδι: Ο κάτοχος του πιο γερού αυγού, ήταν ο νικητής! Κανονικά πάντως το πρώτο αυγό που βάφεται σε κάθε σπίτι ανήκει στην Παναγία και δεν πρέπει να το «τσουγκρίζουμε».Πολλές νοικοκυρές ακόμα και σήμερα το φυλάνε στο εικονοστάσι όλο το χρόνο μέχρι το επόμενο Πάσχα, αφού λένε πως δεν χαλάει όλη την χρονιά! Την Μεγάλη Πέμπτη του επόμενου έτους το φυτεύουν στα χωράφια τους για να είναι εύφορα, ή το κρεμάνε στα μαντριά των ζώων για να είναι γόνιμα. Επίσης το έθιμο του τσουγκρίσματος των αυγών έχει τις ρίζες του στο Βυζάντιο και συμβολίζει πάλι την Ανάσταση. Όπως το κλωσσόπουλο σπάει το κέλυφος του αυγού και βγαίνει στο φως της ζωής, έτσι -αυτός ήταν ο συμβολισμός- κομματιάζονται του θανάτου τα δεσμά και από του τάφου τα βάθη ξανάρχεται η ζωή. Το έθιμο αυτό καθιερώθηκε για πρώτη φορά στη βυζαντινή αυλή από το Μεγάλο Κωνσταντίνο και τη μητέρα του Αγία Ελένη, με επίσημη τελετή που γινόταν το πρωί της Κυριακής του Πάσχα. Οι καλεσμένοι τσούγκριζαν με τον αυτοκράτορα και τη βασιλομήτορα τα αυγά και στη συνέχεια ακολουθούσε γεύμα στο πασχαλινό τραπέζι.

Από εμάς σας ευχόμαστε Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση!Να περάσετε όμορφα με τις οικογένειες σας και πάνω απ’ όλα υγεία!!! 

*πηγή.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s